ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
179
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
« 1 » ضعيف بوذ « 1 » اندامها غذا « 2 » نيابند و جو « 2 » اين هر دو حال بسيار كردذ حال اين كس ضعيف شوذ « 3 » و جن ( f . 146 ) قوت نفسانى ضعيف شوذ « 3 » افعال سياسى ضعيف شوذ و اختلاط عقل افتد و هذيان آرذ و باز قوت ساقط كردذ و هلاك شوذ يا ببيماريهاى تيز و كرم افكند . و باز خواب جن طبيعى بوذ و به مقدار معتدل بوذ و اندر تن مادتى يابذ ناپخته ببزانذ و اكر غذائى يابذ ناكواشته بكوارذ و حرارت غريزى - را بفزايد و تن را كرم كند و تر و اكر تن را خالى يابذ و تهى حرارت غريزى بركردد و رطوبات « 4 » اصلى « 4 » را به كار برد و سبرى كند و خداوندش بدق افتد و به عقب اين حال تن سرد كردذ و اكر « 5 » اندر تن « 5 » مادتى بوذ به مقدار معتدل تن را غذا كند و حرارت غريزى را بفزايذ و اكر به مقدار معتدل نبوذ حرارت غريزى را فرو كشد و از بهر اين بوذ كه بوقت « 6 » ابتداء نوايب تبهاى بلغمى « 7 » از خواب باز دارند مر بيماران را . اينك اين حال بدين قياس بايذ دانستن اكنون ياذ كنم احتقان و استفراغ . فى الاحتقان و الاستفراغ « 8 » امّا معنى احتقان آن بوذ كه جيزى امدنى اندر تن بمانذ و نيايذ و معنى استفراغ آن بوذ كه جيزى ناآمدنى بيايذ و اين هر دو حال بذ بوذ و جن آمدنى بيايذ و ناآمدنى نيايذ اين هر دو حال نيك بوذ و صحّى و آن
--> ( 1 - 1 ) - ف : ندارد . ( 2 - 2 ) - ف : نيابذ و جن ( 3 ) - ف : كردذ ( 4 - 4 ) - ف : غريزى ( 5 - 5 ) - ف : تن را ( 6 ) - ف : وقت ( 7 ) - ب ه : افزوده . طبيبان . ف : افزوده . را ( 8 ) - ف : باب فى ذكر الاحتقان